Nhạc cụ các dân tộc Việt Nam có nhiều loại khác nhau. Những nhạc cụ đó dùng để đệm cho hát, múa, độc tấu, hoà tấu... Các nhạc cụ này còn dùng trong lễ hội, trong sinh hoạt văn hóa của mỗi dân tộc.
Việt Nam là nước có một kho tàng nhạc cụ cổ truyền hết sức phong phú và đa dạng. Kho tàng ấy được hình thành trong suốt hành trình cuộc sống và chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước.
Nhằm giúp học sinh biết về các nhạc cụ dân tộc và cách sử dụng những nhạc cụ đó, trong buổi chào cờ đầu tuần, sáng ngày 04/11/2024, Trường Tiểu học Lê Văn Thọ đã tổ chức chuyên đề giới thiệu nhạc cụ dân tộc cho học sinh.
Tham dự buổi chuyên để có sự hiện diện của thầy Nguyễn Văn Long - Cử nhân Nhã nhạc Cung Đình Huế - Chuyên ngành đàn Nguyệt và đàn Tam. Thầy Nguyễn Sỹ - Giáo viên Âm nhạc Trường Tiểu học Lê Văn Thọ đã giới thiệu về nguồn gốc, đặc điểm và cách chơi các loại nhạc cụ dân tộc gồm:
+ Đàn nhị:
Đàn nhị hay còn gọi là đờn cò. Đàn nhị có mặt ở Việt Nam từ rất lâu đời và đã trở nên gần gũi, thân quen với mọi người dân Việt Nam. Đàn nhị đã đóng góp một vai trò vô cùng quan trọng và không thể thiếu trong các dàn nhạc dân tộc Việt Nam ta từ xưa đến nay.
Sở dĩ được gọi “đờn cò” (theo người dân Nam Bộ) vì nó có hình dáng giống như con cò, trục dây có đầu quặp xuống giống mỏ cò, cần đàn thì giống cổ cò, còn thân đàn lại giống như con cò, tiếng đàn nghe lảnh lót như tiếng cò. Trong các dàn nhạc chầu văn, nhã nhạc, nhạc tài tử, cải lương, dàn nhạc dân tộc tổng hợp, dân ca… đều có mặt của đàn nhị.
+ Đàn nguyệt
Đàn nguyệt còn được gọi là đàn Kìm, là loại đàn được sử dụng rộng rãi trong dòng nhạc dân gian cũng như cung đình cổ truyền của người Việt. Xuất hiện ở Việt Nam từ thế kỷ 11, cho tới nay nó vẫn luôn giữ một vị trí quan trọng trong sinh hoạt âm nhạc của người Việt.
Đàn nguyệt có cần tương đối dài và những phím cao, nhờ đó nhạc công có thể tạo ra được những âm nhấn nhá uyển chuyển, mềm mại. Đàn nguyệt có tiếng trong và vang, âm điệu của nó khi thì sôi nổi giòn giã, lúc thì nỉ non sâu lắng. Do dó, nó có mặt cả trong những buổi hoà tấu trang nghiêm, những buổi hát văn lôi cuốn, cũng như những cuộc hoà tấu thính phòng trang nhã.
+ Đàn bầu:
Đàn bầu còn có tên chữ là độc huyền cầm, là loại đàn một dây của người Việt, gảy bằng que hoặc miếng gảy. Đàn có hai loại là đàn thân tre và đàn hộp gỗ.
Âm thanh của đàn bầu ngọt ngào, sâu lắng, đậm tình người. Không chỉ người Việt Nam mà bất cứ ai khi nghe tiếng đàn bầu thì chắc hẳn sẽ bị cuốn hút bởi những giai điệu ngân nga, ngọt ngào, quyến rũ đến khó có thể nói thành lời.
+ Đàn tranh:
Đàn tranh có dạng hình hộp dài, khung đàn hình thang dài khoảng 110 – 120 cm. Đầu lớn có chiều rộng khoảng 25-30 cm, có lỗ và con chắn để mắc dây. Đầu nhỏ rộng khoảng 15-20 cm có gắn 16 khoá lên dây chéo qua mặt đàn. Mặt đàn được làm bằng ván gỗ ngô đồng dày khoảng 0,05 cm uốn thành hình vòm. Ngựa đàn (con Nhạn) nằm ở khoảng giữa để gác dây và di chuyển được để điều chỉnh âm thanh. Dây đàn bằng kim loại với các kích cỡ dây khác nhau. Khi biểu diễn nghệ nhân hay đeo 3 móng vào ngón cái, trỏ, giữa để gẩy. Móng gảy làm bằng các chất liệu khác nhau như: kim loại, sừng, đồi mồi.
Tiếng đàn tranh trong trẻo, sáng sủa dùng để thể hiện các điệu nhạc vui tươi, trong sáng. Đàn tranh thường được dùng để độc tấu, hòa tấu, đệm cho ngâm thơ, hát, trong các dàn nhạc tài tử, dàn nhã nhạc và các dàn nhạc dân tộc tổng hợp.
+ Đàn T'rưng:
Đàn T'rưng là một trong những nhạc cụ độc đáo của người Tây Nguyên. Trong truyền thống dân gian, đàn T'rưng thường có từ 5 - 7 ống lồ ô (tre) với chiều dài khác nhau. Còn trong phiên bản chuyên nghiệp, đàn có khoảng 12 - 16 ống xếp thành hàng trên khung đàn. Các ống này được kết nối bằng hai sợi dây chạy song song, tạo nên cây đàn độc đáo. Khi chơi đàn, người chơi sử dụng hai chiếc dùi bọc vải để gõ lên các ống, tạo ra âm thanh đặc trưng. Đàn T'rưng có âm vực rộng. Âm thanh của đàn mang đến sự độc đáo với những nốt nhạc phong phú, từ những ống to và dài phát ra âm trầm đến những ống nhỏ và ngắn phát ra âm cao.
+ Sáo trúc:
Sáo trúc Việt Nam là một loại nhạc khí có âm thanh thánh thót, ngân vang và là một loại nhạc cụ truyền thống tiêu biểu của dân tộc. Sáo trúc gắn liền vùng quê với những giai điệu dân gian, câu hò, ...
+ Một số hình ảnh giới thiệu nhạc cụ trong buổi chuyên đề: